The Relationship Between Eveningness, Sleep Problems, and ADHD Symptom Severity in Adolescents with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder

INTRODUCTION: There is an association between eveningness, sleep disturbances, and attention-deficit/hyperactivity disorder symptom severity. However, this relationship has not been sufficiently investigated during adolescence, the developmental period in which circadian rhythm changes are most pronounced. The aim of this study was to determine whether eveningness scores differ between adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder and healthy adolescents, whether eveningness is associated with symptom severity in adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder, and whether this relationship remains significant after controlling for sleep disturbances.
METHODS: The study included 122 adolescents (69 boys; 56.6%) in the healthy control group and 76 adolescents (50 boys; 65.8%) in the attention-deficit/hyperactivity disorder group. The attention-deficit/hyperactivity disorder group was divided into two subgroups: eveningness (n = 46) and non-eveningness (n = 30). Participants were between 13 and 18 years of age. Parent-completed questionnaires were used to assess sleep disturbances, symptom severity, and chronotype characteristics.
RESULTS: Eveningness scores were higher in adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder than in healthy adolescents. Symptom severity scores were higher in the eveningness subgroup than in the non-eveningness subgroup. In addition, symptom severity increased as eveningness scores increased among adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder, and this association remained significant after controlling for sleep disturbances.
DISCUSSION AND CONCLUSION: Differentiating adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder according to chronotype characteristics such as morningness and eveningness may help them use the times of day during which they are mentally and physically most active more effectively. The findings suggest that chronotherapeutic approaches may play a role in improving symptom severity in adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder.

Keywords: Eveningness, sleep disturbances, attention-deficit/hyperactivity disorder, adolescents

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Olan Ergenlerde Akşamcılık, Uyku Problemleri ve DEHB Semptom Şiddeti Arasındaki İlişki

GİRİŞ ve AMAÇ: Akşamcılık eğilimi, uyku bozuklukları ve dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu semptom şiddeti arasında bir ilişki olduğu bilinmektedir. Ancak bu ilişki, sirkadiyen ritim değişikliklerinin en belirgin olduğu gelişimsel dönem olan ergenlikte yeterince araştırılmamıştır. Bu çalışmanın amacı, akşamcılık puanlarının dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu olan ergenler ile sağlıklı ergenler arasında farklılık gösterip göstermediğini, akşamcılık ile dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu semptom şiddeti arasında ilişki olup olmadığını ve bu ilişkinin uyku bozuklukları kontrol edildiğinde devam edip etmediğini belirlemektir.
YÖNTEM ve GEREÇLER: Çalışmaya sağlıklı kontrol grubunda 122 ergen (69 erkek; %56.6) ve dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu grubunda 76 ergen (50 erkek; %65.8) dahil edilmiştir. Dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu grubu akşamcı (sayı = 46) ve akşamcı olmayan (sayı = 30) olmak üzere iki alt gruba ayrılmıştır. Katılımcıların yaşları 13 ile 18 yıl arasındadır. Uyku bozukluklarını, semptom şiddetini ve kronotip özelliklerini değerlendirmek amacıyla ebeveynler tarafından doldurulan ölçekler kullanılmıştır.
BULGULAR: Dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu olan ergenlerde akşamcılık puanlarının sağlıklı ergenlere göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. Semptom şiddeti puanları akşamcılık grubunda akşamcılık olmayan gruba göre daha yüksektir. Ayrıca dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu olan ergenlerde akşamcılık puanları arttıkça semptom şiddeti puanlarının da arttığı ve bu ilişkinin uyku bozuklukları kontrol edildiğinde de anlamlılığını koruduğu saptanmıştır.
TARTIŞMA ve SONUÇ: Dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu olan ergenlerin sabahçılık ve akşamcılık gibi kronotip özelliklerine göre değerlendirilmesi, günün zihinsel ve fiziksel olarak en aktif oldukları zamanlarını daha verimli kullanmalarına yardımcı olabilir. Bulgular, kronoterapötik yaklaşımların dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu olan ergenlerde semptom şiddetinin azaltılmasında rol oynayabileceğini düşündürmektedir.

Anahtar Kelimeler: Akşamcılık, uyku bozuklukları, dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu, ergenler