Hastalık Algısı Ölçeği'nin Kanser Hastalarında Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Zeynep Armay, Mine Özkan, Nazmiye Kocaman, Sedat Özkan.
Amaç: Son yıllarda önem kazanan hastalık algısı kavramı özellikle kanser gibi kronik hastalıkları anlamada ve bu kişilere doğru psikiyatrik ve psikolojik tedavi uygulamada oldukça önemli bir kavramdır. Bu çalışma, Hastalık Algısı Ölçeği'nin (HAÖ) Türk kültüründe kanser hastalarında geçerlik ve güvenirlik bilgilerini elde etmeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Çalışmaya İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Onkoloji Enstitüsünde yatarak ve ayaktan tedavi gören toplam 203 hasta dâhil edilmiştir. Test tekrar test güvenirliğini gerçekleştirmek için ölçek 80 hastaya 3 hafta sonra tekrar uygulanmıştır. Veri toplama araçları olarak, yarı yapılandırılmış görüşme formu, HAÖ ve ölçüt bağımlı geçerlik hesaplaması için Beck Depresyon Ölçeği kullanılmıştır. Bulgular: Hastalık Algısı Ölçeği, hastalık belirleri, hastalık algısı ve hastalık nedenleri olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Üç bölümün iç tutarlılık alfa katsayılarının sırasıyla; .84, .60-.85, .41-.78 olduğu bulunmuştur. Madde toplam istatistikleri, ölçüt bağıntılı geçerlik sonuçları ve paralel ölçek korelasyonları anlamlı düzeydedir. Test-yeniden test grubunda ise Cronbach alfa değerleri.65-.93 arasında bulunmuştur. Hastalık algısı bölümünün 7, hastalık nedenleri bölümünün 5 faktörden oluştuğu ve her iki bölümün madde faktör yüklerinin (.31-.84 ve .42-.87) yeterli olduğu bulunmuştur. Sonuç: Elde edilen bulgular, ölçeğin ülkemizde kanser hastalarında kullanılabileceğini, yeterli düzeyde geçerlik ve güvenirlik katsayılarına sahip olduğunu işaret etmektedir. Bu ölçeğini kullanımı ile birlikte Türk kültüründe kanser deneyiminin daha iyi anlaşılacağı düşünülmektedir.