Agmatin ve Beyin Poliamin Sistemi: Şizofreni Tanı ve Tedavisinde Yeni Bir Hedef Olabilir mi?
İ. Tayfun Uzbay.
Şizofreni ve benzeri psikotik bozukluklar sinir bilimleri alanındaki en önemli psikiyatrik hastalıklardır. Özellikle şizofreni beynin algı, bilişsel işlevler, düşünce ve duygulanım gibi hemen hemen tüm işlevlerini etkileyen ve birçok dış faktörden etkilenen karmaşık bir beyin hastalığıdır. Son yıllardaki belirgin gelişmelere rağmen şizofreni farmakoterapisi hala istenen düzeyde değildir. Şizofreni etiyopatagenezinin netleştirilmesi ve daha etkili yeni ilaçların geliştirilmesi halen psikofarmakolojinin en çok yatırım yapılan alanıdır. Katyonik bir poliamin olan agmatin doğada ve memelilerde yaygın olarak bulunur. Agmatin beyinde yeni saptanmış bir nörotransmitterdir. Beyinde sentezlenir, veziküllerde depolanır ve sinaptik aralığa salıverilerek imidazolin ve adrenerjik a2'ler gibi reseptörlerle etkileşir. Son zamanlarda, agmatinin şizofreni ve benzeri psikozların etiyopatojenezinde rolü olduğuna işaret eden bazı makaleler yayınlanmıştır. NMDA antagonizması gibi agmatin ile şizofreni arasında bir ilişki olabileceğini düşündüren başka veriler de mevcuttur. Şizofreni hastalarında spermin ve spermidin gibi başka poliaminlerin yüksekliğine işaret eden önceki çalışmaların sonuçları da bu görüşü desteklemektedir. Bu gözden geçirme yazısında agmatin ve benzeri poliaminlerin şizofreni ve benzeri psikiyatrik hastalıkların tanı ve tedavisindeki olası rolü irdelenmiştir.