Psikiyatrik Hastalıkların İlaçlarla Tedavisinde Farmakogenetiğin Önemi
A. Şükrü Aynacıoğlu.
İlaç yanıtının bireyler arası değişkenliğine yol açan faktörlerin başında genetik faktörler yer almaktadır. Birçok ilacın etkinliği ve toksisitesindeki bireyler arası farklılıklar; ilaç metabolize eden enzimler, transport proteinleri, reseptörler ve diğer ilaç hedeflerinde gözlenen genetik polimorfizmlerle ilişkilidir. İlaçların metabolizmasından sorumlu enzimlerin çoğu polimorfiktir ve bu polimorfizmlere bağlı olarak enzim etkinliğinin bireyler arası ve toplumlar arası değişkenlik göstermesi, yetersiz ilaç tedavisi ya da ilaçlara bağlı istenmeyen etkilerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Başta antidepresanlar ve antipsikotik ilaçlar olmak üzere psikiyatrik hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçların çoğunun metabolizmasından sorumlu olan sitokrom P450 2D6 (CYP2D6) etkinliği bakımından yavaş metabolizör olan bireylerde, ilaçlara bağlı yan etkilerin görülme sıklığı daha yüksektir. CYP2D6 etkinliğinin yüksek olduğu ultrahızlı bireylerde ise, ilaçların çabuk metabolize edilmeleri sonucu yetersiz tedavi söz konusu olabilmektedir. Dolayısıyla başta ilaç metabolize eden enzimlerde olmak üzere, ilaçların kinetiği ve/veya dinamiğinde rol oynayan gen polimorfizmlerinin aydınlatılması, farmakoterapinin başarısını önemli ölçüde arttıracaktır.